- Pe. Ricardino Mendonça Castro Pároco de Nossa Senhora da Graça Gleno.
Hau sai pároco iha Igreja Nossa Senhora da Graça Gleno iha 12 de Fevereiro 2017. Paróquia ida ne’e iha ninia estação ida deit mak estação Santíssima Trindade Humboe. Paróquia ne’e mos iha nia capela sira mak hanesan capela Nossa Senhora das Dores Lodudu, capela Sagrado Coração de Jesus Riheu no capela São João Baptista Lauala.
Visita pastoral ba capela sira nebe pertence ba paróquia Gleno nian tuir orário nebe iha. Loron domingo iha estação sempre iha missa. No iha bairro sira iha Gleno laran (vila) ne’e, iha quinta hau sempre ba missa iha fatin ida fulan ida dala ida, atu nune’e hodi rona sarani sira nia dificuldades ne’ebe sira hasoru kona ba fiar no problema foun ruma ne’ebe mosu iha sira nia bairo.
Iha paróquia ida ne’e sente fácil tanba grupo ida-idak sira hatene ona sira nia kna’ar. Então saida mak ita hakarak atu implementa katak iha agentes atu halao no mos iha ne’e hetan tulun husi frater CMM sira ne’ebe kleur ona iha Gleno, sira mak sai hanesan colaborador atu cuidado missão Gleno iha tempo passado to’o ohin loron no mos madre ESCRAVOS Eucaristia ne’ebe foin mai hela iha paróquia Gleno.
Sacramento sira Além de Eucaristia, sacramento Batismo fulan-fulan ami halo, katak fim de semana fulan ida nian ami prepara ona atu nune’e iha primeiro domingo cada fulan ami realiza sacramento batismo. Primeira comunhão ami halo iha fulan ne’en (6) dala ida no mos ba sacramento Matrimónio ne’e depende ba família sira tanba ita halo programa ida hein kleur mos sira labele hatan ba saida mak sira precisa ba sira nia necessidade sacramento nian. Tanba ne’e quando iha ona família sira ne’ebe oan hakarak atu simu sacramento liu-liu matrimónio, mai tau naran, depois equipa fo formação hodi halo preparação nune’e bele decide data atu simu sacramento.
Oras ne’e dadaun ami hasoru hela obstáculo ida oinsa atu combate seitas hirak ne’ebe mai ho intenção atu sobu sarani nia fiar iha paróquia ida ne’e. Tanba paróquia ne’e iha capital ema hotu facil atu acesso mai. Tan nee ami hamutuk ho agentes pastorais sira halo preparação ida hodi nune ami organiza an hela oinsa ho ami nia pastoral, oinsa ho ami nia agentes pastorais sira, ami motiva malu atu nune’e bele hatan ba sarani nia necessidade espiritual ida, oinsa atu haklean fiar hodi nune’e masque hetan tentação maibe sira hamrik metin nafatin tanba sira nia fiar ne’e metin ona.
Hau nia observação pessoal katak grupo hirak ne’ebe envolve an ona iha paroquia ne’e, sira iha ona conhecimento ne’ebe klean no sira nia devoção sira kona ba fiar maibe ba sarani sira ne’ebe cumpri deit sira nia obrigação iha domingo ou loron boot deit, ida ne’e mak ami buka atu oinsa bele halo sira mos bele metin iha fiar. Tanba hatene katak sira cumpri sira nia obrigação iha domingo maibe katak iha loron hirak ne’e bele iha tentação ne’ebe bele hamihis mos sira nia fiar. Então equipa hamutuk ho agentes pastorais, grupos categorais sira, ami estuda hamutuk kona ba ida ne’e atu iha mehi ida deit oinsa atu halo sarani iha paroquia foun ida ne’e, nia fiar temque ser sae no metin. Ida ne’e mak ami nia mehi.
Fiar ida ne’ebe tasak ona ne’e tanba sira compriende ona katak iha sira nia esperiencia moris ne’e sira hare ona katak fiar ne’e tulun duni sira, lori duni hakmatek ba sira, lori mos salvasão ba sira então sira sente hanesan hamrok wainhira sira la cumpri sira nia obrigação maibe ba sira ne’ebe sei namlele hela dala ruma ita hare.
- Júlio dos Reis Exposto Catequista Nossa Senhora da Graça Gleno.
Executa kna’ar hanesan catequista começa husi 1984 to’o presente data, paroquia ida ne’e foin estabelece iha fulan agostu 2016 no primeiro paroco ba iha paroquia ida ne’e mak Pe. Recardino Mendonça Castro.
Antes sai paroquia Gleno laos sai hanesan estação, capelinha maibe Gleno ne’e sai hanesan fatin desterrado ba refugiado sira liu-liu ita nia maluk sira ne’ebe mai husi ai laran, Indonezia tau sira mai iha fatin ida ne’e atu desterre iha ne’e, ne’ebe momento desterre iha fatin ida ne’e maka primeiro superior da misão Pe. José Barbosa haruka uluk catequista nain 2 (Sr. Arcanjo ho Sr. José Baptista) atu halo espécie de capelinha ida, halo ho du’ut atu iha domingo hamutuk ho ema desterrado sira bele halo oração hamutuk iha capelinha ne’e. Depois começa husi 1984 quando presença ona primeiro pároco timorense Pe. Mário do Carmo Lemos Belo (matebian), nia mak hanesan primeiro pároco iha paróquia Ermera no nia haruka atu dezenvolve capelinha ida ne’e pelo menos atu hanesan capela ida atu bele acomula sarani sira ne’ebe maka iha area ida ne’e. Iha momento ne’eba capelinha ida ne’e hamrik ho nia medida 4×6, depois capelinha ne’e hamrik iha momento ocupação Indonezia nian.
Iha reconstrução Ermera ba município nee, transfere Ermera mai fila fali iha Gleno tanba espaço infrasturura iha Ermera tuan la fo ona espaço atu bele dezenvolve. Então muda capital Ermera nian mai iha Gleno, husi ne’e mak Indonezia tama mai primeiro administrador Tomas Gonsalves (matebian) haruka halo capela ida ho nia medida 8×6, iha momento ne’eba maka funcionário balu começa serviço iha Gleno e depois população balu mos hela ona iha Gleno. Então capela ida ne’e funciona no ema ne’ebe responsável ba capela ida ne’e maka catequista Raimundo Dias (matebian) ona iha tinan hirak liu ba. Hafoin mosu tiha capelinha ne’e iha ona assistência periodicamente husi paróquia Ermera.
Assistência ne’e mai husi padre pároco rasik hamutuk ho conselho pastoral no madre sira mak halo assistência ba iha capela ida ne’e durante iha proceso sei hanesan centro pastoral, depois iha 1991 hetan despacho husi amo bispo Dom Carlos Filipe Ximenes Belo ne’ebe transforma husi capela sai hanesan estação.
- Frater Cançio da Costa Gama ,Congregação Mater de Misericórdia (CMM)
Congregação Frater CMM tama iha Paróquia Gleno hahu iha tinan 1986. Iha momento neba Dom Carlos Filipe Ximenes Belo, SDB husu atu frater CMM sira bele mai tulun iha Estação Missionário Gleno. Congregação Frater CMM ninia motto “Sai maun-alin ba maun-alin sira seluk liu-liu ba sira ne’ebe kiak no mukit”. Maibe especialmente ba sira ne’ebe foin sa’e, ami iha semangat ba educação, saúde, pastoral no social.
Ami hamutuk ho sarani sira halo pastoral, maibe liu ida ne’e ami nia grupo wainhira hari’i ninia objetivu ida ba mos educação. Ne’e duni ami iha paróquia Gleno ne’e ami nia objetivo maka educação no mos pastoral. Nudar frater ami nia semangat ida ne’ebe ami nia fundador husik hela mai ami, wainhira tama iha diocese ou iha paróquia ami tem que serviço hamutuk ho amo pároco hodi ajuda pastoral iha paróquia no mos estação-estação ne’ebe amo labele to’o ami bele ajuda amo hodi ba hamutuk ho sarani sira ne’ebe dook husi paróquia.
Iha tinan Bíblia nian, ami ba hamutuk ho sarani sira hodi ba shering Bíblia iha família no mos hamtuk ho foin sa’e sira halo catequese hahu husi escola no mos ami visita ema moras sira. Ba sira ne’ebe ferik-kataus iha uma, ami halo ami nia programa hamutuk ho amo pároco, conselho paroquial nian hodi halao atividade espiritual ne’ebe iha mos interen ne’ebe ami halo nudar religioso iha comunidade nia leet ami tem que reja, han, rekreasi hamutuk no mos tem que halo ligação hamutuk ho vizinhos sira.
Ami nia espritualidade maka ami nia kehadiran hanesan maun-alin ba sira, liu-liu ba sira ne’ebe ki’ik, kiak ne’ebe sira precisa ami nia tulun, ami mai hamutuk ho sira hodi fahe ami nia experiência espiritual ba malu. Ne’e duni iha ne’e iha programa ami halao hamutuk ho padre pároco ho mos conselho sira maka catequese.
Atividade social ne’ebe ami halo maka halibur foin sa’e sira, liu-liu ba sira ne’ebe estudante ne’ebe agora dadaun ami loke escola iha Gleno ne’e ho naran escola tecnica vocaçional católica Mater de Misericordia iha suco Lau-wala, ami mos halibur estudante sira ne’ebe escola iha técnica vocaçional católica Matermisericordia ne’e rasik ne’ebe husi fatin dook, hanesan halo asrama símples ida atu estudante sira ne’e hela. Coligação ne’ebe geralmente halo maka ami tau matan ba foin sa’e sira. Hanesan tinan-tinan ne’ebe ami halo iha diocese dili maka ami haruka ita nia jovens sira hodi ba tuir encontro hamutuk ho amo papa iha fatin sira hanesan iha Brazil, Caracou no agora tinan ne’e congregação haruka tan sira balun atu ba tuir tan encontro ho amo papa iha nação Panama-America Latin nian. Ida ne’e hanesan programa congregação CMM nian.
- Natalino de Araujo, Cordenador grupo Pria Sejati Katolik
Grupo ‘Pria sejati katolik’ hanesan grupo categorial ida ne’ebe existe iha Creda Timor iha fulan Novembro 2014. Grupo ne’e hari’i atu hadia situação família. Ami nia grupo nia naran lolos ne’e mak Cátolic Femini Ministry ne’ebe iha nia cabang 4 mak hanesan; pria sejati katolik, wanita beriman katolik no Young Man no Young Women. Focus hot-hotu ne’e atu hadia situação iha família nia laran. Ami nia grupo ne’e espalha ona iha Ermera, Dili, Aileu, Manatuto no Maliana.
Moto husi grupo pria sejati maka “keterbukaan adalah awal dari pemulihan”. Nee katak iha família laran atu hetan Na’i Maromak Graça barak liu então família tem que nakloke ba malu tanto iha aspeitu economia, aspeito relação lor-loron nian, aspeito espiritual no mos aspeito hot-hotu.
Ohin loron ita hare desafios bar-barak ne’ebe família sira enfrenta husi rai laran, husi rai liur, influência tecnologia. Iha era globalização nee ita nia família sira laiha conhecimento klean atu adapta ho situação. Tanba ne’e maka grupo ne’e hakarak atu haklean fiar hodi bele hametin uma kain ida-idak liu-liu ba mane sira hanesan aman ne’ebe iha uma laran sira mak tem que iha responsabilidade máximo hodi lori oan sira ba naroman.
Iha paróquia nee (Gleno) ami colabora ho Pároco hodi halao programa paróquia nian. Programa ne’ebe agora dadaun halao hela hanesan shering Bíblia iha uma kain ba uma kain. Iha paróquia Ermera ami colabora diak teb-tebes ho amo pároco. Iha atividade barak ne’ebe pároco trassa, ami mos hola parte.
- Estanislau da Costa Ximenes, Presidente Conselho Pastoral Paroquia Gleno.
Tema central paróquia Gleno nian maka “se ó conhece Bíblia, ó conhece Maromak”. Atu realiza pastoral ida ne’e, ami forma ona equipa ne’ebe composto husi Departamento Liturgia, catequese. OPIAM no mos grupo categoriais sira hotu atu bele Shering Bíblia loron-loron no cada semana. Ida ne’e mak ami halao ona iha fulan 3 nia laran.
Pastoral ida nebe urgente mak oinsa ita bele convence ita nia ema sira, tanba seitas mos agora mosu barak iha paróquia Gleno liu-liu iha capital Gleno. Tanba ne’e paróquia Gleno ho nia objetivo ida katak, sarani ida-idak tem que conhece Bíblia no mos tem que implementa Bíblia iha nia moris. Dala wain ita nia sarani sira la conhece Bíblia então ema mai ho seitas oin-oin bele halo sarani sira simu. Hau hein katak ho pastoral ne’ebe ami halao dau-daun iha tinan ida ne’e sarani sira bele convencido e sira bele implementa liafuan hirak ne’ebe iha Bíblia ba sira nia atividade moris lor-loron nian. Ami hakarak sarani ne’e iha nia qualidade mais laos deit quantidade sarani nian ne’ebe mai iha igreja maibe tem que iha qualidade fiar nian. Ida ne’e mak objetivu primeiro husi igreja Nossa Senhora da Graça Gleno nian.
Kona ba desafios hau hanoin ita hasoru sarani barak ne’ebe que iha balu simu no iha balu mos la simu. Ida ne’e mak desafio, maibe iha paróquia Gleno hau hanoin maioria sarani sira sempre simu presença equipa nee iha sira nia fatin.



