PARÓQUIA NOSSA SENHORA DE FÁTIMA RAILACO

História:

Tempo Bei-ala sira nian

Railaco la iha Capela ka fatin ba oração tanba ema hotu sei moris hanesan gentio, maske nune’e fiar moris ona iha bei-ala sira hodi adora Maromak liu husi fatuk lulik, ai-lulik no foho sira ne’ebé iha nia kbi’it natureza. Ho rotação tempo nian maka fiar bei-ala sira nian mos muda tuir tempo no moris povo ida ne’e nian ne’ebé ami haktuir mai ne’e.

Depois de Funu Mundiál

Iha tinan 1947, Padre Carlos da Rocha Pereira nu’udar Superior Missão Ermera halao ninia visita ida ba Aileu ne’ebé liu husi Railaco hodi celebra missa dahuluk iha uma du’ut Secretário Posto Vigiláncia Railaco nian (Railaco Vila Atual) no ema sarani ne’ebé hola parte iha missa dahuluk iha tempo ne’ebá iha de’it ema be ita bele sura deit ho liman fuan de’it, ne’ebé mai husi suco sira no seluk tan.

Tempo Português

Iha tinan 1954, Catequista ida ho naran “Alberto” ne’ebé mai husi Letefoho hodi hahú hanorin doutrina ba Catecúmeno sira iha Railaco Vila. Catecúmeno sira ne’ebé Na’i foin bolu iha tinan kotuk (2016), Sr. Napoleão de Jesus Soares ne’ebé fó nia sasin katak iha tempo ne’ebá nia simu Batismo iha loron 4 fulan Julho tinan 1954 husi Padre Frederico ema Indiano ida. Iha tinan 1962, Padre Ezequiel Eanes Pascoal nu’udar Superior Missão Ermera hiit-an mai iha Railaco, Suco Lihu hodi fó Sacramento Mina sarani ba katuas ida naran Duarte da Cruz. Iha tinan 1960, Pe. Pedro Matsien Ly (Macao) nu’udar Vigário Cooperador Missão Ermera mai Railaco hodi kose mina sarani ba ferik ida ne’ebé besik mate ho naran Filomena da Cruz alias Cai-Soi iha população ka Aldeia Kmael-Rai-Hei, Suco Lihu.

Iha tinan 1966, Railaco iha ona Catecúmeno sira ne’ebé ba missão Ermera hodi tuir doutrina hodi tuir Sacramento batismo, kaben no Crisma husi Bispo Dom José Joaquim Ribeiro ne’ebé substitui Bispo Dom Jaime Garcia Goulart. Iha tinan 1968, Sr. Napolião de Jesus Soares nu’udar Portavoz iha Posto Administrativo Railaco convida Pe. Custódio Santana Vales, superior missão Ermera ne’ebé substitui Pe. Superior José Nolasco Santimano Menezes no Monteiro mai iha Railaco hodi fó sacramento Confessa ba Chefe Suco atual Lihu (Sr. Bernardo do Santos Babo) ninia aman João Babo alias Besi-Leto (Lia Na’in Railaco).

Iha tinan 1973, Pe. Carlos Rocha da Cunha, Vigário Cooperador missão Ermera mai Railaco hodi celebra ba daruak no datoluk iha escola Primária Militar no Civil iha Railaco Vila. Iha tinan 1974, Pe. José Maria de Sousa Barbosa, Superior missão Ermera nian mai iha Railaco hodi celebra missa ba dahat no sarani labarik ida (foin moris) iha uma du’ut escola primária militar ne’ebé localiza iha Tisolo posto foun. Sarani sira barak ona maka participa iha missa ne’ebá. Ema Catecúmeno sira ne’ebé boot ona tenque ba doutrina no sarani ka kaben iha Ermera.

Dalaruma Padre Capelão ne’ebé mai husi setor Maubisse maka celebra missa ho escolante sira iha uma du’ut escola primária Militar iha Tijolo. Padre sira ne’ebé mai Railaco hodi celebra missa temporário mak hanesan: Pe. Carlos da Rocha Pereira; Pe. José Maria de Sousa Barbosa; Pe. Eduardo de Paulo Brito ho Pe. Capelão sira. Ema ne’ebé simu Sacramento batismo ba dala uluk iha tempo ne’ebá nian mak matebian Napolião sira nia avô ida naran Calistro Faria de Jesus husi suco Taraço ne’ebé ba halo ninia estudo iha missão Soibada no Dare.

Ocupação Indonésia nian

Iha tinan 1979, força armada Indonésia tur iha Railaco ne’ebé chefia husi comandante Situmuron nu’udar Danramil Railaco. Nia ema Católico ida tanba ne’e obriga no organiza população sira hotu ne’ebé rende no kaer husi ailaran iha área Railaco, Aileu, Liquiça no seuk-seluk tan ne’ebé mak concentra iha vila hamutuk iha Sr. Lay Sung Fi ninia Loja hodi reza no hananu, husu tulun ba funu iha Timor. Ema ne’ebé sai Dirigente mak Catequista Geraldo Lobato husi Suco Leorema Posto Administrativo Bazartete.

Hanoin seluk mak sei hatun fatuk inan ba Uma Creda foun iha loron 13 fulan Maio tinan 2011, mak loron 17 fulan Março tinan 2011 estrutura hotu Igreja nian ho Líder Governo Local Posto Administrativo hiit-an ba Ermera hodi hasoru malu ho Amo Pároco (Pe. Lourenço de Jesus Soares, Pr) hodi hatene lolos informação kona ba kna’ar nu’udar Quase Paróquia no hetan duni resposta positivo husi Amo Pároco ne’ebé marca tan momento importante ida ba sarani Railaco atu simu Ilas Na’in Feto ba daruak iha loron 12 fulan Maio lokraik no celebra loron 13 fulan Maio hodi simu kna’ar foun nu’udar Quase Paróquia iha loron ne’ebá. Iha momento ida ne’ebá estrutura centro, Catequista Suco, Líder Local, Líder Comunitário, Empresário Railaco oan hotu hahú halao encontro hodi halo preparação hamutuk ho sarani tomak ba loron celebração ne’ebé atu realiza dau-daun.

Ikus liu, hanesan Igreja centro iha ninia Capela 12 inclui centro hanesan: Capela Samalete, Delesu, Tarasu, Railaco Leten, Railaco Kraik, Railaco Centro, Matataria, Tocoluli, Caitarahei, Cocoa no Fatuquero ho total população 10.065, inclui população minoria husi religão Protestante iha Suco Taraço no Matata. Railaco iha ninia área superfície Posto Admnistrativo nian 108, 67 Km2 no nia halo fronteira ho Aileu, Dili, Liquiça no Ermera. (fonte sira: Sr. Napoleão de Jesus Soares (+), Sr. Manuel de Jesus Martins (+), Sr. Francisco da Conceição (+) ho Sr. Virgílio de Araujo

Estação Missionária ida

Igreja permanente ne’ebé harii iha tinan 1987 ho nia volume 24x 12 x14m husi Padre matebian Mário do Carmo lemos Belo, Pr. Nu’udar Pároco Ermera iha tempo ne’ebá. Construção ne’e parado iha nia alicerse iha tinan 1988 tamba kuran orsamento ne’ebé contribui husi comunidade sarani iha suku 9 nia laran.

Iha tinan 1989, continua nia construção to’o tinan 1991 ne’ebé dirige husi matebian Tomás Ximenes hamutuk ho mestre Virgílio de Araujo ne’ebé colocado housi Paróquia Ermera iha tinan 1989. Iha tinan 1992, construção ne’e finaliza hodi inaugura no simu benção housi Dom. Carlos Filipe Ximenes Belo, SDB, nu’udar Bispo Diocese Dili iha loron 28 de Setembro tinan 1992 ho nia montante orsamento ba construção Rp. 24 Juta iha tempo ocupação Indonésia nian. Iha tinan 1996, harii Residénsia Missionária ne’ebé finaliza no simu benção ba inaguração nian iha loron 11 fulan Agosto tinan 1997 husi Mgr. Carlos Filipe Ximenes Belo, SDB.

Iha tinan 1998, halo construção ba Torre Igreja nian ne’ebé finaliza iha tinan 2000 ho montante orsamento Rp. 7 juta contribuição husi comunidade sarani sira. Iha loron 1 fulan Julho tinan 2001, Pe. Samuel Carlos Dizon, SJ ne’ebé nu’udar Primeiro Missionário Jesuita nian tama iha Railaco ne’ebé hetan colocação iha Paróquia Ermera iha loron 24 fulan Maio tinan 2001 hamutuk ho Amu Pároco Pe. Adriano Ximenes, Pr. Hodi aprende lian tetun hafoin iha tinan sira tuir mai aumenta ona número Padre Jesuita sira iha Railaco.

Padre Jesuita sira ne’e, harii-nia comunidade ne’ebé Chefia husi Pe. Martin Abad Santos, SJ nu’udar Vigário Cooperadór hala’o sira nia kna’ar Missionária no Na’ilulik iha vida pastoral no atividade social ba comunidade sarani sira iha Posto Administrativo Railaco no Capela vizinho sira husi Paróquia Liquiça nian, hanesan: Capela Leorema, Ermera, Leboloa, Nasuta, Fatubesi Lolon, Fahité no Fatuglana ne’ebé bainhira Diocese Maliana hamriik ona, Jesuita sira hapara vizita pastoral ba fatin sira ne’ebé temi iha leten ne’e ba to’o hakotu contrato Companhia de Jesus ho Diocese Dili nia acordo ba to’o tinan iha tinan 2010 ba oin tan.

Quase paróquia ida

Iha tinan 2010, bainhira Pe. Martin Abad Santos, SJ fila hikas ba Filipina durante tinan ida nu’udar tinan sabbatical (tinan descansa) hafoin substitui fali Pe. Joseph Nguyen Thanh Phuong, SJ ne’ebé hatudu diretamente husi superior Pe. John D. mace, SJ liu hosi provisão No 23/2010 iha loron 6 fulan Outubro tinan 2010 husi Bispu Diocese Dili Mgr. Alberto Ricardo da Silva, Pr (matebian).

Iha fulan Novembro tinan 2010, hahú halo rehabilitação ba Igreja tuan ho montante US$ 7.860,25 no husi fulan Fevereiro tinan 2011 halo contrução ba lavandaria/haris fatin Igreja nian ho montante US$ 7.000,00 (dollar rihun hitu).

Hanoin seluk mak sei tau fatuk-inan ba construção uma-kreda foun iha lorn 13 fulan Maio tinan 2011 ne’ebé simu kna’ar foun nu’udar quase paróquia ida ne’ebé sei anuncia ba sarani sira iha loron refere maibé plano tau fatuk-inan ne’e la realisa tamba fundos ba construção sei menos tebes.

Hanesan Igreja central iha ninia capela 12 inclui centro ne’e rasik, hanesan: capela Samalete, Delso, Taraso, Railaco leten, Railaco Kraik, Rai Laku centro, Matata, Matataria, Tokoluli, Kaitrahei, Cucuoa no Fatuquero ne’ebé ho total população 10.065 inklui minoria populasun hosi relijiaun protestante iha suku Taraço no Matata.

Iha loron 17 fulan Março tinan 2017, estrutura hotu Igreja nian ho líder Governo local Posto Administrativo Railaco hi’it-an ba Ermera hasoru malu ho Amu Pároco (Pe. Lourenço de Jesus Soares) hodi hatete lolos informação konaba direito ba quase paróquia.

Iha encontro ne’e hetan duni resposta positiva tebes husi Amu Pároco (matebian) ne’ebé marca tan momento importante dala ida tan ba sarani sira iha Railaco atu simu ilhas Na’in Feto ba daruak iha loron 12 fulan Maio loro-kraik no celebra loron 13 ba fulan Maio nian hodi simu kna’ar foun nu’udar “Quase paróquia” iha loron ne’ebá kedas. Iha momento ida ne’e duni, marca líder sira estrutura centro, catequista suco, líder local, líder comunitário, empresário Railaco-oan hotu hahú hala’o encotro hodi halo preparação hamutuk ho sarani tomak ba loron celebração ne’eb’e atu realiza dau-daun iha tempo ne’ebá nian. Área superfísie Posto Administrativo Railaco nian iha 108,67 Km2 no halo fronteira ho Aileu, Dili, Liquiça no Ermera.

Quase paróquia prepara-an ba paróquia

Husi tempo barak ona, bainhira paróquia Railaco sei iha missão Ermera nia okos, tanba sarani sira iha foho Railaco nian la hetan missa bei-beik (1947: Missa dahuluk; 1973: daruak no datoluk; 1974, missa daha’at; 1975: missa dalima; 1987: hahú iha Capela Railaco maibé dalaruma ida deit, to’o tinan 2001), barak iha sira leet sai gentio fali, la hanoin tenke ba missa Domingo-Domingo, karik tenke buka confessa quaresma no advento iha foho hela hodi bele simu comunhão iha festa páscoa no natal. Tanba toman hanoin nune’e sarani barak la hanoin ba missa Domingo, maske iha sira nia capela iha missa.

Fiar sarani nian iha Maromak iha, maibé la metin no la klean tanba doutrina molok Primeira Comunhão, Crisma no Kaben la iha ka simples deit. La hatene no la compreende, sarani la ativo ba moris fiar nian. Situação ne’e tanba sistema catequista sira nian sei kuran, ba número nomos ba formação.

Kaben nain sira la hetan formação ba fiar, ba kna’ar kaben Na’in sira nian, no ba obrigação hodi educa ba sira oan sira, ne’eduni aman-inan sira la tau matan no la hatene hanorin oan sira sai sarani no moris tuir Evangelho.

Cultura bei-ala sira nian konaba kaben na’in iha tempo gentio sei metin iha sarani sira to’o agora. Ne’eduni aman-inan sira fó apóio ba jovem mane no jovem feto moris hamutuk, to’o iha oan barak maibé la simu sacramento kaben tanba “belis ka barlaque” seidauk fó hotu. Tanba kaben na’in seidauk kaben iha igreja (sacramento) sira hatene labele comunhão, no ema adulto barak seidauk hetan crisma. Situação ne’e lori família barak sai gentio fali. Situação ne’e mos habosu ksolok família nian [“sira nia tua hotu ona” (Jo. 2,3)].

Devoção ba Nian Feto iha fulan Maio no Outubro maka’as, reza kalan-kalan, Na’in Feto vizita família ba família, to’o ema dehan: “ohin Maromak tama uma”. Maibé devoção ne’e mosu iha feto no labaraik sira. Mane no jovem barak la fó atenção ba. Ema ne’ebé participa ba actividade Igreja nian uitoan deit. No ema ne’ebé besik Igreja uitoan deit.                      

Paróquia Nossa Senhora De Fátima Railaco

Railaco hetan provisão atu sai Quase Paróquia hahu iha loron 13 fulan Maio 2011 housi Dom Alberto Ricardo da Silva (matebian) noRailaco hahu hetan provisão atu sai sai paróquia iha loron 7 fulan Outubro 2017 housi Dom. Virgílio do Carmo da Silva, SDB.      

Moto :

“nu’udar fatuk moris, hasa’e imi an atu hari Uma Escritura”

visão :

“serbi ba Igreja no nação Timor-Leste ne’ebe hari metin iha fé no justiça tuir Evangelho”

Missão :

“iha perfeição ka discernimento housi contexto no situação ami servi ba fe no promove justiça no mos reconcialiação hodi bele hetan dezemvolvimento integra ba sarani no ema hotu nebe moris iha TL”

Capelas:

Capela Samalete, Capela Delso, Capela Taraso, Capela Railaco leten, Capela Railaco Kraik, Capela Railaco Centro, Capela Matata, Capela Matataria, Capela Tokoluli, Capela Kaitrahei, capela Cucuoa no Capela Fatuquero

Total população:

Total população tuir sensus 2017 hamutuk 12.063 maioria católica,inclui minoria população housi religião Protestante 502, ema Budista hamutuk 12, Islam nain 5.

Pastoral:                   

Prioridade liu Pastoral Eucaristia, Visita Família, Escolas, capelas no comunidade bairros

Sacramentos:                       

Baptismos Enfantes no Adultos, Primeira Cominhão, Crisma no Matrimónio

Grupos Categoriais:

Iha Paróquia Nossa Senhora de Fátima Railaco iha grupos categoriais hanesan: Acólitos, Escuteiro, Apostulado de Oração, Carismático, Dept. Juventude, família,

Devoção:                   

Devoção ba Nian Feto iha fulan Maio no Outubro

Pe. Joseph Nguyen Thanh Phuong, SJ, Pároco Railaco

Wainhira Railaco hetan provisão atu sai Quase Paróquia, ha’u hetan provisão nudar quase Pároco iha Railaco hahu iha loron 13 fulan Maio 2011 housi Dom Alberto Ricardo da Silva (matebian) to’o agora. Nu’udar jesuita ida ha’u acomnpanha tuir missaun Compania de Jesus halao iha área sira hotu iha rai Timor-Leste. Ami serviço ba nação Timor-Leste iha Igreja Católica laran hare liu ba iha educação, formação social no pastoral iha paróquia.

Paróquia ne’e moris ho nia Moto “nu’udar fatuk moris, hasa’e imi an atu hari Uma Escritura” no visão “serbi ba Igreja no nação Timor-Leste ne’ebe hari metin iha fé no justiça tuir Evangelho”. Missão iha perfeição ka discernimento housi contexto no situação ami servi ba fe no promove justiça no mos reconcialiação hodi bele hetan dezemvolvimento integra ba sarani no ema hotu nebe moris iha TL. 

Kona ba Sacramneto sira, iha paróquia Railaco hanesan tuir mai nee; primeiro comunhão bele tinan ida dala ida, Sarcamento Crisma iha plano tinan ida ou rua dala ida tuir situação membros crismando sira no sacramento matrimónio. tanba ita hare iha barak mak sei barlakeado.

Visita pastoral fo prioridade ba família. Atividade visita Pastoral ne’e halo de’it iha tempo kalan basá iha tempo loron ema hotu sai ba preucupa ho nia moris hanesan escola, fila liman, halo tos no sel-seluk tan. Tan ne’e ami hadau de’it tempo kalan hodi visita família sira. Iha tinan ne’e iha paróquia Railako ami sei visita sarani sira, sei halao mos iha eskola sira atu bele hetan labarik no foin sae sira hamutuk ho profesor sira nebe iha kna’ar eduka alunos sira hodi bele tulun plano pastoral Igreja nian.

Iha paróquia ne’e mos ami iha plano sei tau padre ida hanesan capelão ba escola hotu Railako laran tanto escola pública no católica atu nune’e amululik ne’e bele tau matan especial iha parte Espiritual nian ba Professores no alunos sira. Hanesan Igreja central iha ninia capela 12 inclui centro ne’e rasik, hanesan: capela Samalete, Delso, Taraso, Railaco leten, Railaco Kraik, Rai Laku centro, Matata, Matataria, Tokoluli, Kaitrahei, Cucuoa no Fatuquero ne’ebé tuir estatistica tinan 2017 ho total população 12.063. maioria católica,inclui minoria população housi religião protestante, 502, ema Budista hamutuk 12, Islam nain 5. Iha paróquia ne’e gentio barak Cultura bei-ala sira nian konaba kaben na’in iha tempo gentio sei metin iha sarani sira to’o agora. Ne’eduni aman-inan sira fó apóio ba jovem mane no jovem feto moris hamutuk, to’o iha oan barak maibé la simu sacramento kaben tanba “belis ka barlaque” seidauk fó hotu. Tanba kaben na’in seidauk kaben iha igreja (sacramento) sira hatene labele comunhão, no ema adulto barak seidauk hetan crisma. Situação ne’e lori família barak sai gentio fali. Tanba ne’e, ha’u serviço makas hamutuk ho Conselho Pastoral no catequista sira iha capela hodi hakasan nafatin halo pastoral ba sarani sira.

Obstáculo nebe nudar pároco hasoru mak ida ne’e; sarani sira nia fiar sidauk claro tanba fiar ne’e eventual de’it. Iha loron bo’ot sira hanesan Natal, Páscoa, Matebian sira Igreja nakonu ho ema, maibe liu tiha ne’e, iha loron domingo mos ema menus los satan iha missa lor-loron nian. Tanba nee buat ne’ebe liu husi visita pastoral sira, ha’u hein katak sarani sira paróquia Railako nian sei sai maduro liu tan iha fiar ou bele sai sasin ba Cristo iha moris lor-loron no sai missionario ba maun alin sira iha fatin seluk.

Hau nia mensagem ba paroquiano sira mak ida ne’e oinsa ita halo ita nia an sai fatuk moris ne’ebe bele hasae an atu hari sai uma kreda escritura liu–liu hetan klean liu ba lia fuan diak no simu sacramento nafatin no sai sasin ba Cristo iha ita nia moris, iha ita nia família, iha servisu fatin no iha comunidade cristão.

Rui Maria Bere, Responsável Saúde família

Wainhira Railaco hahu sai Paróquai, Departamento Família mos hahu ninia knar iha paróquia ne’e. Família hanesan componente nebe rona direta Maromak nia Futar lia fuan. Ho ida nee paróquia hamoris Departamento ne’e atu tau matan ba iha família hotu ne’ebe iha paróquia nia laran. Programa visita ona familia ida-idak iha bairo-bairo. Resultado housi visita ne’e halo apresentação ba conselho pastoral atu nune’e problema saida mak família ne’e hasoru, conselho pastoral mak sei foti decisão hodi hare problema família nian. Departamento família sei halo plano hodi abranja fali ba iha família hot-hotu iha paróquia nia laran hodi buka klean tan problema saida mak iha família atu nune’e, ba oin família iha confiança ho Igreja hodi contribui makas ba Igreja iha futuro tanba família metin mak paróquia mos metin.

Rui Manuel, Catequista

Ha’u nia serviço iha Uma Creda atu fó tulun iha parte Cataquese ninian. Antes atu sai paróquia, nia preparação lori tempo naruk. Primeiro Railaco hanesan estação ida iha tinan 1987. Iha tenpo neba, Padre sira housi Jesuita mak toma conta. Iha tinan 2001 Dom Carlos Filipe Ximenes Belo nomeia Padre sira husi Congregação Jesuita housi Filipina ho naran Pe. Samuel Dizon hodi sai nu’udar Vigário ida ba iha Estação Missionária Railaco.

Iha tempo neba ami bele dehan ami hasoru desafio bo’ot durante halo preparação ba paróquia tebes tanba susar tebes atu hetan kbiit. Maibe ho ami nia esforço, rona malu hodi fo ami nia contribuição ituan-ituan. Hetan tiha inaguração housi Dom Virgílio do Carmo da Silva ho ereção ba Paróquia, ami hare katak iha diferencia boot no mudansa diak ba sarani sira tanba sarani sira bele missa ona iha ne’e iha tempo domingo no lor-loron no Padre sira mos aumenta bele halo visita ba capela sira hodi celebra  missa.  Ami nia desejo mak Padre sira tem que iha fatin atu nune’e serbi no haklean ba sarani sira iha paróquia ida ne’e, tau matan ba grupo sira nebe agora lao hahu husi apostulado de oração to’o acolitos sira.

Bernardo do Santos Babo, Conselho Pastoral Railaco

Hanesan segundo vice Presidente Conselho Pastoral iha Paróquia Railaco, iha tinan ida ne’e ami la iha tema específico, maibe ami halao programa baseia ba diocese Dili nian maka hanesan haklaken Bíblia ba família. Tanba ne’e, ami lao tuir tema ida ne’e hodi sai hanesan tema pastoral ba paróquia ida ne’e. Antes atu realiza programa refere, ba dala uluk nian ami halo encontro hamutuk ho catequista sira iha capela, grupos categoriais, chefe bairro, dewan pastorais hodi traça programa ba atividade haklaken Bíblia ba família. Plano nebe equipa pastoral halo iha rua hanesan; Mensalmente no Semanalmente ho objectivo hodi lori Bíblia besik liu tan ba sarani sira.

Equipa pastoral hamutuk ho amo pároco tun ba bairro sira liu-liu visita família ida-idak hodi shering Bíblia ho sira iha bairros sira. pastoral ida ne’ebe urgente liu iha paróquia ida ne’e mak conselho pastoral ho tan amo pároco hametin liu sarani sira nia fiar liu housi Bíblia iha sira nia moris lor-loron nian. Atividade pastoral sira ne’e sarani sira sente necessita tebes sira iha sira nia moris basá bele havuras no hametin liu tan sira nia vida Espiritual no humana nian.

Elio Lorenço de Carvalho, Chefe juventude Railaco

Hau nia observação ba juventude tomak iha paróquia liu-liu atividade pastorais tomak capaz teb-tebes tanba atividade juventude iha paróquia ida nee tulun tebes amo pároco no hakmaan sira nia serviço iha paróquia. Juventude contribui sira nia-an tomak hodi prevene  hadia canal sira bainhira tempo udan labele fo estraga ba campal no mos tau matan tomak iha jardim. Atividade específico halao mak hanourin juventude sira no halo sira compreende diak liu tan espiritual ninian hanesan tuir formação Bíblia, partilha informação kona ba lalaok moris ilas ruma mai halo visita iha paróquia ida nee. Participação juventude iha paróquia ida nee ba atividade ida nee máximo sira fo sira nia an tomak ba atividade iha Igreja nian liu husi maneira nebe ami iha hanesan evento Natal ninian liu husi footbal, volyball, noite cultura, solo vocal, solo guitar no Bíblia husi neba mak iha. Objetivo principal hanesan sai autor ba dezenvolvimento no nação.

Emiliana da Costa, Responsável grupo Carismático.

Movimento Espírito Santo lao ba oin hahu iha loron Pentacoste, iha livro Apos. 2:1-2  koalia kona ba Santo lubuk ida ho paciência hodi haklaken Maromak nia espirito ba sarani sira  iha mundo tomak. Baseia ba ne’e mak iha tinan 2002 ami hetan informasaun housi sra. Isabel Soares membro Carismatic housi Nossa Senhora de Graça Gleno ami hetan informação housi nia no ami mos hakarak involve iha neba masque ami hela fatin dook, maibe ami fahe tempo hodi halo actividade hanesan reza housi uma ba uma, lee Evangelho, fahe experiência no halo adoração Santíssimo no missa. Housi actividade hirak nee, ami hetan graça barak ba ami nia família no koko fahe ami experiência iha família vizinho, comunidade iha capelinha São Francisco Xavier Fatuquero. Iha neba maluk sarani hamutuk família sanulu resin rua mak hakarak involve an mai hamutuk ho ami. Hare ba ne’e mak ami cria grupo ida rasik iha mahon capelinha São Francisco Xavier Fatuqero iha quase paróquia Railaco nian. Ami hare katak ho ida ne’e ami iha força ona no apresenta ba amo pároco Jesse Pun iha tinan 2014, ami husu atu amo preside missa iha primeira sexta-feira ba ami nia grupo no grupo Apostulado de Oração. Iha momento neba amo pároco fo licença mai ami atu halo movimento carismático iha capelinha São  Francisco Xavier Fatukero no mos iha quase paróquia Railako. Hahu husi neba ami hahu halo movimento Carimátic hahu housi  quase paróquia to’o paróquia. Motto housi grupo ne’e rasik mak Espírito Santo no Lema Mak Manu Falur baseia ba Evangelho São Mateus 3:13 “simu tiha Baptismo Jesus sai housi be lalehan Nakloke. Maromak nia Espírito Santo tun mai nia leten hanesan manu falur. Actividade nebe ami halo iha paróquia mak envolve iha corro, decoração, limpeza no seluk tan. colaboração ho sarani lao diak ami sempre tulun malu iha actividade Igreja nian.