ESPERANÇA LA BOSOK NE’E PERFORMATIVO

ESPERANÇA LA BOSOK NE’E PERFORMATIVO

Frei Marciano A. Soares, OFM

Prologue. Iha tinan jubileu ordinario 2025 Amo Papa Francisco bolu sarani sira atu reflete “Esperança” hanesan vertude cardiais ida ema cristã vertude tolu “fé, esperança no caridade.” Iha bulla ne’ebe nia hakarek, nia fo titlo ba Bulla ne’e “Esperança non Confundit” katak esperança la engana/desilude/la bosok, iha lian Indonesai harapan tidak mengecewakan. Iha Bulla ida ne’e Papa Francisco halo refleção profundu ba São Paulo nia carta ba Ema Romano sira hodi fo garancia ba sira katak esperança ba Cristo ne’ebé moris hias husi mate ne’e la bosok (Rom. 5:5)”. Esperaça ida hanesan mak Papa Francisco hakarak enfatiza iha tinan jubileu ida ne’e ba ema fiar nain hotu-hotu.

Spes non confundit toka kona ba Maromak nia domin, centralidade Cristo no forsa esperança iha tribulação oi-oin ne’ebe ema hasoru. Iha ne’eba Papa Francisco apela ba ema cristã sira atu mantein iha vertude teologica – “esperanca” nu’udar fonte de transformasaun spiritual no comunitaria nian. Tamba ne’e iha tinan jubileu ne’e Amo Papa Francisco deseja ema ida-ida atu esforsu ba transformação espiritual ida. Iha ema fiar nain ida-ida nia peregrinação exige esforsu atu renova ema nia encontro pessoal ho Jesus Cristo hanesan esperança loloos, hanesan “odamatan” (kf Jo 10,7, 9) ba salvasaun ema nian, ne’ebé Kreda haklaken nafatin, iha fatin hotu-hotu no ba ema hotu nu’udar “ita-nia esperança” (1 Tim 1,1)..

Iha artigo ida ne’e, hau hakarak atu hateten katak esperança laos deit la basok/ou desulido maibe esperança ne’e performativo. Katak esperança laos fo deit informa kona ba dejeiso profundo ema ida-idak nian maibe nia transforma ema ida-idak ba nia dejeiso ne’e. Tamba ne’e peregrinantes in spem ou lao rai ne’ebe tama ba esperança ne’e rai ida ne’ebe esforsu no lao (move), ativo atu atingi ida ne’ebe nia espera. Ami sei sublinha pontos importante balu mak hanesan: Homo Viator, Peregrinantes in Spem no Esperança Performativo.

Homo Viator

Iha Século mediaval Gregorius Magno hateten iha nia obra Moralia, VIII 54,92 hateten katak ema ne’e Homo Viator katak Criatura Peregrinohos/lao rai. Iha livru nia nia dehan, “Moris ne’e hanesan ema ida ne’ebe iha nia itenerario no descança hela iha fatin ruma. Nia para/pausa oitoan atu kontinua nia viagem, fisicamente descança, maibe nia hanoin iha ona fatin seluk (iha nia destinação final ne’ebé nia atu ba).”

Gregorio nia declaração ne’e mais ou menos acentua buat rua. Primeiro, atu heteten moris ne’e iha nia finalidade ida. Katak ema ida-idak dejeisa ba ba finalidade moris ida depois de termina nia moris iha mundo ida ne’e. Segundo, tamba moris ne’e iha finalidade ne’ebé mak ema hotu dejesa entaun moris ne’e jornada ida. Jornada ba destinação ikus, ida ne’ebé aas liu, perfeito husi moris ne’e. Significa katak ita nia moris laos iha mundo ida ne’e, ita lao hela ba moris ida ikus nian. Ita nia existensia iha mundo ne’e hanesan ema Javanes sira dehan mampir ngombe, (para ba hemu depois lao fali).

Iha Século mediaval conceito Homo Vaitor descreve ema hanesan criatura ne’ebe sempre lao hela iha dalan, tanto fisica no speiritualmente. Ema lao hela iha dalan ba destinasaun final ne’ebé aas liu husi moris ne’e. Atividade peregrinação fisicamente refere ba sira ne’ebe halo peregrinação ba fatin santo sira.  Maibe ida klean liu husi ne’e enfatiza jornada espiritual ema nian, tamba ema ne’e criatura ida ne’ebé sempre buka sentido moris, buka Maromak no esforsu atu atingi salvação scaton (ikus).

Iha parte seluk moris ne’ebé incerteza no provisorio. Realidade moris ne’e hatudu katak iha buat barak mak la serteza iha moris ne’e. Alem de ne’e realidade seluk husi mate hatudu moos katak moris ne’e provizorio deit. Realidade rua ne’e fo sinal forti mai ita katak iha moris ida ne’ebe iha iah certeza loloos no eterna. No ema hotu-hotu dezesa ba moris ida ne’e.

Lao Rai ne’ebe iha Esprença

Filosofo modenro ida husi França, Gabriel Marcel iha nia obra Homo Viator: Prolégoménes à une métaphysique de l’espérance (Humano peregrinos: Introdução ba Metafisica Esperança) reflete katak homo viator iha esperança ba ida ne’ebe absolututo. Marcel hahu nia refleção ba ema hanesan homo viator husi realidade konkreto ema nian. Nia hateten katak “Condição ema nian katak iha hela situação (la condition humaine, c’est d’être-en situation) iha mundo ne’e (être-au-monde).”

Realidade hatudu katak ema nia condição iha mundo ne’e sempre iha experiencia intersubjetividade. Iha itersubjetividade ne’e sujeito sempre conciente katak nia co-exist ho ema seluk. Iha relação co-exis ne’e marcel inisia (hahu) metafisica de esperança. Ba Marcel esperança sempre hateten katak hau espera ba ita. Iha kontexto ida ne’e Filosofo moderno ne’e hakarak hateten katak relação ne’e laos hau ho o (I thou) ide ne’ebe ikus mai sai tia ba objeto mai’be hau ho o ida ne’ebe ikus mai sai ba ita. Iha ita nia co-existencia ne’e ita iha esperança ba malu. Maske nune’e Marcel conciente katak relação entre ita ne’e fragil até loron ruma bele kotu wainhira iha ida mak la fiel ou la halo tuir promessas sira. Tamba ne’e Marcel hateten ita presija espera ba Ida ne’ebe Divino. Marcel hanaran ida Divino ne’e ho “Ida ne’ebé Absoluto (Toi Absolu).”

Ba Gabriel Marcel esperença loloos ne’e esperança ida ne’ebe tau confiaça ba ida ne’ebe absoluto. Ida absoluto ne’e mak unida hau, mundo, hau nia maluk sira no ema waen no ida ne’ebe absoluto ne’e la bosok ou la ingkar janji. Ho ida ne’e esperança ne’e atitude ema ida ne’ebé mergulha kle’an iha unidade ho ema seluk no Maromak.

Peregrinantes in spem (Pilgrim into hope) iha kontexto tina jubiliu ordinario tinan 2025 acentua buat rua importante tebes mak ema lao rai (peregrinantes) no esperança. Lao rai laos lao la ho objetivo mai’ebe lao ho objetivo ba finalidade ida no nia lao ho esperança  katak nia sei atingi finalidade ida ne’e. Papa Francisco hateten katak ema lao iha mundo ne’ebe nakonu ho incerteza, individualismo no sinismo nia laran. Iha realidade mundania ne’e ema lao tamba ba esperança no esperança ne’e la bosok ou la desulido/desanima.

Papa Francisco enfatiza liu tan katak esperança Esperansa fó diresaun no objetivu ba moris sarani, liuliu iha terus no susar nia laran. Nia hateten katak iha ema ida-idak nia fuan, esperansa hela nu’udar hakarak no espetativa ba buat di’ak sira ne’ebé sei mai, maski ita la hatene saida mak sei akontese iha futuru. Iha tinan Jubileu ne’e papa husi argentina ne’e acentua katak jubileu hanesan momentu importante ida atu hafoun enkontru pessoál ho Kristu nu’udar esperansa loos, “odamatan” (kf Jo 10,7, 9) ita-nia salvasaun nian, ne’ebé Kreda haklaken nafatin, iha fatin hotu-hotu no ba ema hotu nu’udar “ita-nia esperansa” (1 Tim 1,1).

Esperança Performativo

Importancia husi Esperança mak hatan ba ema dejeiso profundo iha ema ida-idak nia fuan. Iha ema ida-idak nia fuan ne’ebe klean iha deseizo ida ba moris diak (bonum), ba tranquilidade, ba justiça, ba ksolok ne’ebe perfeito. Bonum, tranquilidade, justiça no ksolok ida perfeito ne’e nunka se atingi ho optimismo humano deit maibe mos nececita tebtebes graça Divino.

            Espera ba diak ida ne’ebe perfeito, domin, tranqulidade ou moris rohan laek ne’ebe Maromak oferece mai ita presia mos resposta concreto husi ema. Espetatica humana, hakarak no dejeiso ba ida ne’ebe muda mos ita nia modo de agir. Tamba ne’e Papa Bento XVI iha Spe Salvi (Saved in Hoppe) hateten katak Esperansa ne’e performativo. Nia hateten katka esperança Cristão iha carater performativo tamba nia laos informa deit maibe transforma.

Iha fiar ba promessa moris rohan laek (eterno) forma ita nia maneira no estilo moris iha tempo presente. Nia hateten esperansa “dada tempo futuru nian mai presente”. Katka ita dejeisa ba moris rohan laek ne’ebe Maromak promete mai ita husi Jesus Cristo iha tempo hanesan ita mo’os  transformação da vida, exige converção de tornura. Paradigma ida ne’e posibiliza ita atu moris iha presente ho sentido no objetivo foun no ita fiar katak moris la termina iha vazio (kekosongan) nia laran. Esperança loloos influencia decisaun ne’ebe ita foti, relasaun ne’ebé ita forma no ita nia maneira atu hasoru incerteza sira iha moris ne’e.”

Epilogue. Ikus liu hau hakarak hateten“Moris hanesan peregrinasaun ida ne’ebé nakonu ho mistériu; hanesan vocasaun ida atu la’o maski dalan ne’e dala barak nakonu ho fo’er, fatuk rahun no ai-tarak. Maibé, iha pasu susar ida-idak nia kotuk, iha esperansa ne’ebé sempre hein iha viajen nia rohan. Maromak nunka abandona ita atu lao mesak. Nia prezente iha silénsiu, iha ema seluk nia hamnasa simples, no iha kriasaun nia furak ne’ebé hale’u ita. Bainhira fuan hahú kole, hanoin katak luta hotu-hotu, maski ki’ik oinsá, mak parte ida hosi Ninia planu boot atu forma ita sai ema ne’ebé forte liu ne’ebé iha abut iha domin.” “Labele tauk atu mehi boot ou espera liu limites. Maromak kuda tia ona forsa nebe estraordinario iha ita nia-an ne’ebe posibiliza ita no bele transforma ita be ita nia dejeiso profundo ita ida-idak nia fuan. Wainhira nakukun taka dalan, hanoin ba katak fitun sira so naroman deit iha kalan. Kanek sira, matawen sira, ne sinal Maromak Nia Domin nebe servisu hela iha ita  nia moris. Hakat nafatin, maske neneik, tamba Nai la bolu ita atu perfeito, maibe atu fiel. Iha fidelidade, ita descobre ksolok loloos nebe insubstituível.***

Related Articles

DEIXE UMA RESPOSTA

Por favor digite seu comentário!
Por favor, digite seu nome aqui

Stay Connected

828FãsCurtir
27SeguidoresSeguir
5,920InscritosInscrever

Latest Articles